Brezilya\u2019n\u0131n Bel\u00e9m kentinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen COP30 \u0130klim Zirvesi, giderek b\u00fcy\u00fcyen iklim krizi tehdidi ile \u00fclkelerin somut ad\u0131m atma iradesi aras\u0131ndaki u\u00e7urumu bir kez daha ortaya koydu. TEMA Vakf\u0131, bu y\u0131l “Hakikat ve Uygulama” temalar\u0131yla lanse edilen zirvede, fosil yak\u0131tlardan \u00e7\u0131k\u0131\u015f, emisyon azalt\u0131m\u0131 ve adil iklim finansman\u0131 gibi kritik konularda somut ve ba\u011flay\u0131c\u0131 kararlar al\u0131namad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n
TEMA Vakf\u0131 Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Deniz Ata\u00e7, Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin Taraflar Konferans\u0131 (COP) s\u00fcre\u00e7lerine ili\u015fkin de\u011ferlendirmesinde \u015fu ifadelere yer verdi:<\/p>\n
“Bilim, iklim krizinin her ge\u00e7en g\u00fcn a\u011f\u0131rla\u015fan etkilerini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyuyor. Ancak COP30\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan tablo, \u00fclkelerin gerekli ad\u0131mlar\u0131 atma konusundaki isteksizli\u011finin s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve s\u00fcrecin her y\u0131l daha da t\u0131kand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.”<\/p>\n
COP30: Fosil yak\u0131t lobilerinin g\u00f6lgesinde bir zirve<\/p>\n
COP30\u2019un en dikkat \u00e7ekici y\u00f6nlerinden biri, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadeledeki ilerlemeyi de\u011ferlendirmek \u00fczere d\u00fczenlenen zirveye 1.600\u2019den fazla fosil yak\u0131t lobicisinin kat\u0131lmas\u0131 ve “s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik” s\u00f6ylemi alt\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck kazanmas\u0131 oldu. Bu durum, COP s\u00fcre\u00e7lerinin y\u0131llar i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcm yerine ertelemeler \u00fcreten ve sermaye \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 \u00f6nceleyen bir zemine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterdi.<\/p>\n
Zirvenin resmi sonu\u00e7 bildirgesi olan\u00a0Mutir\u00e3o\u00a0metni, petrol ve gaz \u00fcreticisi \u00fclkelerin bask\u0131s\u0131yla fosil yak\u0131tlara dair ifadelerin tamamen \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 nedeniyle,\u00a0k\u00fcresel m\u00fccadelede yeni ve ba\u011flay\u0131c\u0131 bir yol haritas\u0131 sunamad\u0131.\u00a0Bu geli\u015fme, COP28\u2019de kabul edilen “enerji sistemlerinde fosil yak\u0131tlardan uzakla\u015fma” karar\u0131n\u0131n bile gerisinde kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu.<\/p>\n
Ata\u00e7 de\u011ferlendirmesinde, “D\u00fcnyan\u0131n gelece\u011fini yak\u0131ndan ilgilendiren bir s\u00fcre\u00e7te, fosil yak\u0131t lobilerinin bu derece belirleyici bir akt\u00f6r h\u00e2line gelmesi kabul edilemez.” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
1,5\u00b0C hedefi k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde kald\u0131<\/p>\n
Ulusal Katk\u0131 Beyanlar\u0131\u2019na (NDC) ili\u015fkin mevcut tablo ise iklim m\u00fczakerelerinin geldi\u011fi noktaya dair ciddi kayg\u0131lar do\u011furdu. Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in analizine g\u00f6re yeni NDC\u2019ler, 2035 y\u0131l\u0131na kadar k\u00fcresel emisyonlarda yaln\u0131zca\u00a0y\u00fczde 12\u2019lik bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00a0\u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. Oysa bilimsel veriler, k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 1,5\u00b0C ile s\u0131n\u0131rlamak i\u00e7in bu oran\u0131n\u00a0en az y\u00fczde 60\u00a0olmas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret ediyor.<\/p>\n
Bir\u00e7ok \u00fclkenin NDC\u2019lerini g\u00fc\u00e7lendirmeyi reddetmesinin, iklim politikalar\u0131nda ya\u015fanan t\u0131kanman\u0131n a\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesi oldu\u011funu belirten Ata\u00e7, T\u00fcrkiye\u2019nin sundu\u011fu \u0130kinci Ulusal Katk\u0131 Beyan\u0131\u2019n\u0131n (NDC 3.0) da benzer bir \u00e7eli\u015fki bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti. Ata\u00e7, konuya ili\u015fkin \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n
“T\u00fcrkiye\u2019nin iklim hedefi, 2035\u2019e kadar 466 milyon ton emisyon azalt\u0131m\u0131 yaparak toplam emisyonlar\u0131 643 milyon ton CO\u2082e (karbondioksit e\u015fde\u011feri) seviyesine \u00e7ekmek olarak a\u00e7\u0131kland\u0131. Bu da 2035 y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k 1,1 milyar tona ula\u015faca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen emisyonlardan\u00a0y\u00fczde 41 daha d\u00fc\u015f\u00fck\u00a0bir seviyeye i\u015faret ediyor. Ancak T\u00dc\u0130K verileri farkl\u0131 bir tablo ortaya koyuyor; T\u00fcrkiye\u2019nin emisyonlar\u0131 2018\u2019de yakla\u015f\u0131k 530 milyon ton CO\u2082e iken, 2023\u2019te 552 milyon tona y\u00fckseldi. Bu durumda 2035\u2019teki emisyonlar, 2023\u2019e k\u0131yasla asl\u0131nda\u00a0y\u00fczde 16 artm\u0131\u015f\u00a0olacak. Bu tabloya ra\u011fmen hedefin\u00a0\u2018y\u00fczde 41 azalt\u0131m\u2019\u00a0olarak sunulmas\u0131, kamuoyunda yan\u0131lt\u0131c\u0131 bir iklim politikas\u0131 alg\u0131s\u0131 olu\u015fturuyor.”<\/p>\n
\u0130klim finansman\u0131nda yetersizlik \u00f6n planda<\/p>\n
Zirvenin en kritik ba\u015fl\u0131klar\u0131ndan biri olan\u00a0iklim finansman\u0131\u00a0konusunda ise yetersizlik \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
K\u00fcresel G\u00fcney\u2019in uyum ihtiyac\u0131 i\u00e7in 2035 y\u0131l\u0131na kadar y\u0131ll\u0131k yakla\u015f\u0131k 300 milyar dolar talep edilirken, COP30\u2019da kabul edilen finansman d\u00fczeyi 120 milyar dolar ile son derece yetersiz kald\u0131. Ayr\u0131ca mevcut hedef 2030\u2019dan 2035\u2019e ertelendi.\u00a0<\/p>\n
Bu noktada as\u0131l \u00f6nceli\u011fin azalt\u0131m olmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Ata\u00e7 “\u0130klim uyumu i\u00e7in gerekli finansman\u0131n y\u0131llara yay\u0131larak ertelenmesi, kriz kar\u015f\u0131s\u0131nda sorumluluklar\u0131n g\u00f6rmezden gelinmesidir. Emisyonlar h\u0131zla d\u00fc\u015fmeden uyum politikalar\u0131n\u0131n etkili olamayaca\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz.” dedi.<\/p>\n
Adil ge\u00e7i\u015f s\u00f6ylemde kald\u0131, karar metinleri ise zay\u0131f\u00a0<\/p>\n
Zirvede hak temelli ifadelerle duyurulan\u00a0Adil Ge\u00e7i\u015f Mekanizmas\u0131\u00a0i\u00e7in herhangi bir finansman ayr\u0131lmad\u0131. Afrika ve K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerinin, kritik minerallerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin a\u011f\u0131r sosyal ve \u00e7evresel risklerin karar metnine eklenmesi y\u00f6n\u00fcndeki talepleri de kar\u015f\u0131l\u0131k bulmad\u0131. \u00c7in ve Rusya\u2019n\u0131n itirazlar\u0131 sonucu bu b\u00f6l\u00fcm tamamen metinden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Oysa enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn temiz ve yenilenebilir kaynaklara y\u00f6nelmesi adil ge\u00e7i\u015fin temel ilkelerinden biri. Buna kar\u015f\u0131n, do\u011fa ve insanlar \u00fczerinde a\u011f\u0131r ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan etkileri defalarca ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f yo\u011fun ve denetimsiz madencilik faaliyetlerinin bu s\u00fcre\u00e7te g\u00f6z ard\u0131 edilmesi, sosyal adalet a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir zafiyet yarat\u0131yor. Bu eksiklik, \u00f6zellikle Kongo gibi \u00fclkelerde ya\u015fanan ciddi hak ihlallerinin g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131l\u0131nmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n
Zirve boyunca yerli halklar ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri, fosil yak\u0131tlardan \u00e7\u0131k\u0131\u015f, Amazon\u2019un korunmas\u0131 ve hak temelli bir iklim politikas\u0131 i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00e7a\u011fr\u0131larda bulundu. Ancak bu talepler, nihai kararlara ba\u011flay\u0131c\u0131 \u015fekilde yans\u0131mad\u0131.<\/p>\n
COP31 T\u00fcrkiye\u2019de: \u015eimdi kararl\u0131 ad\u0131mlar atma zaman\u0131<\/p>\n
COP30\u2019un T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan en \u00f6nemli \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131, COP31 i\u00e7in ev sahibi \u00fclkenin T\u00fcrkiye olarak belirlenmesi oldu. M\u00fczakere ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Avustralya taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclecek olsa da T\u00fcrkiye i\u00e7in bu s\u00fcre\u00e7, iklim politikalar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc h\u0131zland\u0131rmak ad\u0131na \u00f6nemli bir f\u0131rsat niteli\u011fi ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
2026 y\u0131l\u0131nda Antalya\u2019da ger\u00e7ekle\u015fecek zirveye ev sahipli\u011fi yapman\u0131n, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir iklim politikas\u0131 olu\u015fturma, iklim eylemini h\u0131zland\u0131rma ve fosil yak\u0131tlardan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 kararl\u0131l\u0131kla ba\u015flatma sorumluluklar\u0131n\u0131 beraberinde getirdi\u011fini vurgulayan Deniz Ata\u00e7, “T\u00fcrkiye\u2019nin ev sahipli\u011fi; bilime uygun, adil, \u015feffaf ve k\u00f6m\u00fcrden \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 i\u00e7eren ger\u00e7ek bir iklim politikas\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in ka\u00e7\u0131r\u0131lmamas\u0131 gereken bir f\u0131rsat.” dedi.<\/p>\n
Ger\u00e7ek d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7in kararl\u0131 ad\u0131mlar atman\u0131n art\u0131k ertelenemeyece\u011fini s\u00f6yleyen Ata\u00e7 s\u00f6zlerini \u015fu \u015fekilde sonland\u0131rd\u0131:<\/p>\n
“TEMA Vakf\u0131 olarak iklim krizinin g\u00f6n\u00fcll\u00fc taahh\u00fctler, belirsiz yol haritalar\u0131 veya sermayeyi \u00f6nceleyen m\u00fczakere s\u00fcre\u00e7leri ile \u00e7\u00f6z\u00fclemeyece\u011fini vurgulamak istiyoruz. Son 30 y\u0131lda ya\u015fanan gecikmeler, karar vericilerin gezegenimiz, do\u011fa ve gelecek ad\u0131na ger\u00e7ek bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm iradesini ortaya koymas\u0131n\u0131n art\u0131k ertelenemez bir zorunluluk oldu\u011funu g\u00f6steriyor. COP30 boyunca insanlar topraklar\u0131, ormanlar\u0131, su ve t\u00fcm do\u011fal varl\u0131klar\u0131 koruma taleplerini g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde dile getirdi. Bizim i\u00e7in sevindirici olan, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131l fosil yak\u0131t lobilerinin \u00fclkemize gelecek olmas\u0131 de\u011fil; COP31\u2019de d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan halklar\u0131n, topluluklar\u0131n ve sivil toplumun Antalya\u2019da bir araya gelecek olmas\u0131.”<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Brezilya\u2019n\u0131n Bel\u00e9m kentinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen COP30 \u0130klim Zirvesi, giderek b\u00fcy\u00fcyen iklim krizi tehdidi ile \u00fclkelerin somut ad\u0131m atma iradesi aras\u0131ndaki u\u00e7urumu bir kez daha ortaya koydu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":36188,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[8881,1485,6322,1359,118],"class_list":["post-36187","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","tag-iliskin","tag-kuresel","tag-ortaya","tag-politikasi","tag-turkiye"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t